ابراهيم عاملي ( موثق )
212
تفسير عاملي ( فارسي )
و عاصم و حمزه با سكون هاء خواندهاند و ديگر قاريها ارجئه با همزه ى بعد از جيم و ضمّ هاء قرائت كردهاند . « يَأْتُوكَ بِكُلِّ ساحِرٍ » 110 مجمع : قاريهاى كوفه غير عاصم « سحّار » با الف بعد از حاء خوانده است . « إِنَّ لَنا لأَجْراً » 111 مجمع البيان : كلمه ى « انّ » با يك همزه قرائت شده و با دو همزه « أئن » نيز قرائت شده است . و با همزه ى ممدود نيز قرائت شده است ، « آن » كه همزه با صداى الف و نون با تشديد تلفّظ مىشود . « إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ نَحْنُ الْمُلْقِينَ » 113 كشف نوشته : موسى چون از ايشان اين شنيد ، گفت : از ايشان بوى آشنائى ميآيد كه حرمت ميشناسند . پس چون جمال ارادت بر دلهاى ايشان كمين گشاد و جلال عزّت دين برقع تعزّز فرو گشاد ، خورشيد دولت دين از افق عنايتشان برآمد ، شكر اين نعمت را بسجود در افتادند و گفتند : « آمَنَّا بِرَبِّ الْعالَمِينَ » . « وَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ » 115 مجمع : حفص تلقف به سكون لام و فتح قاف خوانده است ، و ديگران « تلقّف » با فتح لام و تشديد قاف قرائت كردهاند . تفسير عبده : كلمه ى « ما » يا موصول است بمعنى آنچه جادوها دروغ گفته و تدليس كرده بودند و يا مصدرى است بمعنى عمل دروغ و تدليس جادوها ، اگر بمعنى اوّل باشد مطابق با ظاهر لفظ است و نيز با گفته ى مفسّرين اوّل مثل ابن عبّاس و قتاده و سدّى و حسن بصرى كه عصاى موسى بلعيد آنچه جادوها به كار برده بودند ، ولى صحّت اين مطالب منقول معلوم نيست زيرا اين قضيّه در سفر خروج تورات مفصّل نوشته شده است ، و معلوم است كه آنها از يهود شنيدهاند و خرافات اسرائيلى است ، و اين معنى با « ما » مصدرى مناسب نيست ، چون اگر « ما » مصدرى باشد معنى چنين مىشود : عصاى موسى بسرعت نابود كرد دروغ و تدليس آنها را و نمودار كرد روشى كه براى اغفال مردم به كار برده بودند ، و شيخ محيالدّين عربى گفته است : معنى اين جمله ها